Wanneer de melding binnenkomt dat iemand te water is geraakt, begint een race tegen de klok. Hulpdiensten moeten snel handelen, maar tegelijk ook veilig werken. Onderwater zijn de omstandigheden vaak verre van ideaal. Het zicht is beperkt, de stroming kan verraderlijk zijn en de omgeving is meestal onbekend. Juist daarom kiezen steeds meer veiligheidsregio’s ervoor om een onderwaterdrone in te zetten als ondersteuning van hun duikteams en Search & Rescue-missies.
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid behoren tot de organisaties die deze technologie inmiddels gebruiken om zoek- en reddingsoperaties veiliger en efficiënter uit te voeren.
De realiteit van een zoekactie onderwater
Voor buitenstaanders lijkt search & rescue onderwater soms relatief eenvoudig: een duiker gaat het water in en begint te zoeken. In de praktijk is dat echter een van de meest uitdagende disciplines binnen de hulpverlening. In veel Nederlandse wateren is het zicht onderwater vaak niet meer dan één tot twee meter. Duikers moeten daardoor grotendeels vertrouwen op hun training, ervaring en gevoel.
Dat brengt risico’s met zich mee. Onderwater kunnen zich obstakels bevinden zoals kabels, takken, wrakdelen, steigers of andere constructies waarin een duiker verstrikt kan raken. Bovendien weten hulpverleners vooraf lang niet altijd hoe de situatie er onder de oppervlakte uitziet. Iedere inzet begint daardoor met een bepaalde mate van onzekerheid.
Binnen de brandweer geldt daarom een belangrijk uitgangspunt: risico’s zoveel mogelijk beperken zonder de kwaliteit van de hulpverlening uit het oog te verliezen. Technologie kan daarin een belangrijke rol spelen.
Eerst kijken, dan duiken
Bij H2O Drones zien we een onderwaterdrone niet als vervanger van een brandweerduiker bij search & rescue, maar als een extra paar ogen onderwater. Waar een duiker direct wordt blootgesteld aan de omstandigheden, kan een ROV (Remotely Operated Vehicle) eerst de omgeving verkennen zonder dat er mensen risico lopen.
Dat geeft incidentcommandanten en duikcoördinatoren waardevolle informatie. Nog voordat een duiker het water betreedt, kan worden vastgesteld hoe het zoekgebied eruitziet, welke obstakels aanwezig zijn en waar mogelijke aandachtspunten zich bevinden. Hierdoor kunnen duikers veel gerichter worden ingezet en neemt de veiligheid van de operatie aanzienlijk toe.
Juist bij search & rescue, waarbij snelheid cruciaal is, kan deze werkwijze veel tijd besparen. Er hoeft minder op basis van aannames gewerkt te worden en de kans op verrassingen onder water wordt kleiner.
Sonar ziet waar mensen niets kunnen zien
De echte kracht van moderne onderwaterdrones zit niet alleen in de camera, maar vooral in de sonar. Waar camera’s afhankelijk zijn van zicht en verlichting, gebruikt sonar geluidsgolven om objecten en structuren zichtbaar te maken. Daardoor blijft het systeem effectief functioneren in donker, troebel of modderig water.
Deep Trekker Inc., producent van de onderwaterdrones die H2O Drones levert, beschrijft sonar-gebaseerde ROV’s als een van de meest waardevolle hulpmiddelen voor zoek- en bergingsoperaties in slecht zicht. In situaties waarin een duiker nauwelijks zijn eigen hand kan zien, kan sonar alsnog een helder beeld geven van wat zich tientallen meters verderop bevindt.
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond als voorloper
Een van de eerste veiligheidsregio’s in Nederland die de voordelen van onderwaterdrones omarmde, was Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Tijdens een demonstratie van H2O Drones werd duidelijk hoe een Deep Trekker REVOLUTION ROV de werkzaamheden van brandweerduikers kan ondersteunen tijdens zoekacties naar personen die te water zijn geraakt.
Projectleider Rick Koedoot, die betrokken was bij het aanschaftraject, benadrukte destijds dat het doel niet was om duikers te vervangen. De technologie werd juist aangeschaft om hen veiliger te laten werken. Volgens Koedoot blijft duiken een risicovolle taak en moet alles worden gedaan om die risico’s te beperken. De onderwaterdrone helpt daarbij door vooraf inzicht te geven in de omstandigheden onderwater. Die ontwikkeling sluit goed aan bij de bredere digitalisering binnen de brandweer.
Zuid-Holland Zuid kiest eveneens voor innovatie
Ook Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid zag de meerwaarde van onderwaterdrones voor haar brandweerduikteams. De regio investeerde in een Deep Trekker REVOLUTION ROV met als belangrijkste doel het vergroten van de veiligheid tijdens zoekacties naar drenkelingen en gezonken objecten.
Binnen deze veiligheidsregio spelen watergebonden incidenten een belangrijke rol. Het werkgebied omvat meerdere grote rivieren, intensief gebruikte vaarwegen en uitgestrekte watergebieden. Dat maakt een snelle en veilige inzet van zoekcapaciteit extra belangrijk.
Door eerst een onderwaterdrone met sonar in te zetten, krijgt het team sneller inzicht in de situatie. Hierdoor kunnen duikers beter voorbereid aan hun opdracht beginnen en neemt de efficiëntie van de totale operatie toe.
Technologie die levens kan redden
De rol van onderwaterdrones binnen Search & Rescue zal de komende jaren alleen maar verder groeien. Moderne systemen van Deep Trekker combineren de nieuwste camera’s met de nieuwste sonar, waardoor operators zelfs onder moeilijke omstandigheden een gedetailleerd beeld van de onderwateromgeving kunnen opbouwen.
Voor hulpdiensten betekent dit vooral dat beslissingen kunnen worden genomen op basis van actuele informatie in plaats van aannames. Dat verhoogt niet alleen de kans op een succesvolle zoekactie, maar verkleint ook de risico’s voor de mensen die dagelijks hun eigen veiligheid op het spel zetten om anderen te helpen.
Bij H2O Drones geloven we dat innovatie pas echt waarde krijgt wanneer zij mensen ondersteunt in cruciale situaties. De ervaringen van Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid laten zien dat onderwaterdrones inmiddels veel meer zijn dan een technologische innovatie. Ze zijn uitgegroeid tot een waardevol hulpmiddel waarmee brandweerduikers sneller, effectiever en vooral veiliger hun werk kunnen uitvoeren.
